Ma trận, bản đặc tả đề kiểm tra định kỳ theo Công văn 7991 làm thế nào?
Cập nhật
Công văn 7991/BGDĐT-GDTrH ban hành ngày 17/12/2024 hướng dẫn xây dựng ma trận và bản đặc tả cho đề kiểm tra định kỳ ở cấp THCS và THPT. Ma trận là lưới thống kê: mỗi hàng một chủ đề hoặc chương, các cột là 4 dạng câu hỏi — Nhiều lựa chọn, Đúng – Sai, Trả lời ngắn, Tự luận — nhân với 3 mức độ Biết, Hiểu, Vận dụng, kèm dòng tổng số câu, tổng điểm và tỉ lệ phần trăm theo mức độ. Bản đặc tả đi kèm, ghi rõ mỗi ô có câu hỏi thì kiểm tra yêu cầu cần đạt cụ thể nào của chương trình. Hồ sơ nộp cho tổ chuyên môn gồm cả hai bảng, cộng đề và hướng dẫn chấm; số câu và số điểm của đề thật phải khớp đúng từng ô của ma trận đã duyệt — lệch một câu là hồ sơ không hợp lệ. Bài đánh giá thường xuyên không cần bộ hồ sơ này.
Hồ sơ đề kiểm tra định kỳ gồm những gì?
- Ma trận (Phụ lục 1): mỗi hàng một chủ đề/chương, các cột là 4 dạng câu × 3 mức độ, kèm ba dòng tổng và tỉ lệ % điểm theo mức độ.
- Bản đặc tả (Phụ lục 2): với từng ô có câu hỏi, ghi rõ yêu cầu cần đạt được kiểm tra — đây là phần tổ chuyên môn soi kỹ nhất.
- Đề + đáp án, hướng dẫn chấm khớp đúng với ma trận đã duyệt.
- Mức độ trong hồ sơ ghi bằng TÊN (Biết/Hiểu/Vận dụng); cấu trúc điểm giữa các dạng câu do tổ thống nhất theo môn.
Những lỗi nào khiến hồ sơ đề bị trả lại?
- Số câu, số điểm từng ô của đề thật phải khớp đúng ma trận — lệch một câu là hồ sơ không hợp lệ.
- Thời lượng đề định kỳ theo Thông tư 22: 45–90 phút; đề 15 phút chỉ dùng cho đánh giá thường xuyên và không cần bộ ma trận này.
- Toán và Lý – Hoá – Sinh lớp 10–12 kỳ định kỳ thường áp thêm cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT 2025 (3 phần: nhiều lựa chọn, Đúng – Sai, trả lời ngắn).
Khung ma trận và bảng đặc tả gồm những cột nào?
- Ma trận (Phụ lục 1): TT · Chủ đề/Chương · Nội dung/đơn vị kiến thức · bốn nhóm cột theo dạng câu (Nhiều lựa chọn · Đúng – Sai · Trả lời ngắn · Tự luận), mỗi nhóm chia ba mức Biết – Hiểu – Vận dụng · cột Tổng số câu theo mức · cột Tỉ lệ % điểm.
- Chân bảng ma trận có ba dòng bắt buộc: tổng số câu, tổng số điểm và tỉ lệ % điểm — tính theo từng dạng câu và theo từng mức độ.
- Bản đặc tả (Phụ lục 2) giữ ba cột đầu như ma trận, thêm cột Yêu cầu cần đạt ghi rõ yêu cầu nào được kiểm tra ở mức Nhận biết, Thông hiểu hay Vận dụng; cạnh đó là lưới số câu theo 4 dạng × 3 mức như Phụ lục 1 (không có cột tổng và chân bảng).
- Nên tách dòng tới mức đơn vị kiến thức khi có thể; gộp cả chương thành một dòng thì cột Yêu cầu cần đạt khó chỉ ra được câu nào kiểm tra điều gì.
Cấu trúc đề kiểm tra theo Công văn 7991 gồm những phần nào?
- Ma trận trong Phụ lục chia theo bốn dạng câu: trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm Đúng – Sai (mỗi câu nhiều ý), trả lời ngắn và tự luận; tờ đề thường in thành bốn phần theo đúng thứ tự đó. Dùng dạng nào, mỗi dạng bao nhiêu câu là do tổ chuyên môn thống nhất theo môn và ghi vào ma trận.
- Tỉ lệ điểm tham khảo ở dòng Tỉ lệ % chân bảng ma trận trong Phụ lục: 30% nhiều lựa chọn · 20% Đúng – Sai · 20% trả lời ngắn · 30% tự luận; theo mức độ là 40% Biết – 30% Hiểu – 30% Vận dụng. Đây là bảng tham khảo kèm công văn, Sở/Phòng có thể hướng dẫn tỉ lệ khác cho từng môn.
- Chú thích 3 của Phụ lục nói sẵn cách xử lý khi môn không dùng dạng trả lời ngắn: chuyển toàn bộ số điểm của dạng này sang Đúng – Sai — tức Đúng – Sai thành 4 điểm, không dồn sang tự luận, không chia lại tuỳ ý.
- Chẳng hạn, quy về thang 10 điểm cho đề 45 phút: 12 câu nhiều lựa chọn × 0,25 = 3 điểm; Đúng – Sai 2 điểm; trả lời ngắn 2 điểm; tự luận 3 điểm (có thể chia 1,5 + 1,5). Số câu mỗi dạng và điểm mỗi câu là quy ước của tổ, công văn chỉ cho tỉ lệ.
- Mỗi câu Đúng – Sai thường có bốn ý a, b, c, d; cách quy điểm theo số ý đúng và đáp số chấp nhận của câu trả lời ngắn phải ghi trong hướng dẫn chấm, vì người chấm không suy được từ đề.
- Thời lượng bài định kỳ 45–90 phút theo Thông tư 22; tổng điểm các dạng phải đúng 10 và số câu, số điểm từng ô của đề thật phải khớp ma trận đã duyệt.
Ra đề kiểm tra cuối kỳ I theo Công văn 7991 cần lưu ý gì?
- Đề cuối kỳ I là bài kiểm tra ĐỊNH KỲ nên cần đủ bộ hồ sơ như đề giữa kỳ: ma trận, bản đặc tả, đề và hướng dẫn chấm, số câu và số điểm từng ô khớp nhau.
- Điểm cuối kỳ có hệ số 3 trong điểm trung bình môn học kỳ theo Thông tư 22 (thường xuyên hệ số 1, giữa kỳ hệ số 2) — đây là đầu điểm nặng nhất của học kỳ.
- Phạm vi kiến thức do tổ chuyên môn thống nhất theo kế hoạch dạy học. Nếu đề phủ cả học kỳ, ma trận cần có dòng cho cả những chủ đề đã kiểm tra ở giữa kỳ chứ không chỉ phần học sau đó; mỗi dòng nên tách tới đơn vị kiến thức để bản đặc tả chỉ ra được câu nào kiểm tra yêu cầu cần đạt nào.
- Lớp 9 và lớp 12: từ 01/12/2026, Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT giao Sở ra đề kiểm tra định kỳ cuối học kỳ I CHUNG cho một số môn tính điểm do Sở chọn và thông báo trước; các môn còn lại trường vẫn tự ra đề. Trước khi soạn đề cho hai khối này, hỏi tổ xem môn mình có nằm trong danh sách của Sở không.
- Làm nhanh trên AppSoanDe: chọn môn, lớp và loại kiểm tra “Cuối kỳ”, chọn khung “CV 7991 — định kỳ (nộp tổ)”, rồi tick các chủ đề đã dạy trong học kỳ. App dựng ma trận theo đơn vị kiến thức, bản đặc tả, đề và đáp án khớp từng ô, xuất Word và Excel đúng khuôn hai phụ lục. Ngữ văn và Tiếng Anh có khuôn đề riêng của môn nên đi theo các bước riêng trên cùng trang.
Làm nhanh bằng AppSoanDe
- Tạo đề kèm ma trận – đặc tả — AI dựng ma trận, bản đặc tả rồi viết đề khớp từng ô; xuất Word và Excel đúng khuôn hai phụ lục.
- Đề cương ôn tập theo phạm vi — Sinh đề cương ôn giữa kỳ/cuối kỳ từ đúng các bài đã dạy.
Câu hỏi thường gặp
Bản đặc tả đề kiểm tra là gì?
Là bảng mô tả đi kèm ma trận: với mỗi chủ đề và đơn vị kiến thức, nó ghi rõ yêu cầu cần đạt nào của chương trình được kiểm tra ở mức Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng, và bao nhiêu câu của từng dạng hỏi vào đó. Nhờ bản đặc tả, người duyệt đề kiểm được từng câu hỏi có đúng chương trình và đúng mức độ hay không.
Đề kiểm tra theo Công văn 7991 có những dạng câu hỏi nào?
Bốn dạng: trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm Đúng – Sai (mỗi câu gồm nhiều ý), trả lời ngắn và tự luận. Khung ma trận có đủ bốn nhóm cột tương ứng; số câu và số điểm của từng dạng do tổ chuyên môn thống nhất theo môn.
Viết “bản đặc tả” hay “bảng đặc tả” mới đúng?
Phụ lục 2 kèm Công văn 7991 dùng tên “bản đặc tả”, nên dòng tiêu đề trong hồ sơ ghi theo đúng tên đó là chắc chắn nhất. Nói “bảng đặc tả” cũng không sai: tài liệu này trình bày dưới dạng bảng, và hai cách gọi chỉ cùng một thứ.
Ma trận và bản đặc tả khác nhau chỗ nào?
Ma trận là bảng ĐẾM (chủ đề nào, dạng câu nào, mức độ nào, bao nhiêu câu, bao nhiêu điểm); bản đặc tả là bảng MÔ TẢ (mỗi ô kiểm tra yêu cầu cần đạt cụ thể nào). Nộp thiếu một trong hai là chưa đủ hồ sơ.
Cấu trúc đề theo Công văn 7991 có bắt buộc đủ bốn dạng câu không?
Không. Phụ lục minh hoạ đủ bốn dạng (nhiều lựa chọn, Đúng – Sai, trả lời ngắn, tự luận) và tổ chuyên môn chọn dạng theo môn; riêng môn không dùng trả lời ngắn thì chú thích 3 của Phụ lục đã chỉ rõ: chuyển toàn bộ điểm của dạng đó sang Đúng – Sai. Điều bắt buộc là đề thật khớp đúng ma trận và bản đặc tả đã duyệt.
Đề kiểm tra cuối kỳ I lớp 9, lớp 12 do trường tự ra hay Sở ra?
Từ 01/12/2026, theo Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT, Sở ra đề kiểm tra cuối học kỳ I chung cho lớp 9 và lớp 12 ở MỘT SỐ môn tính điểm do Sở lựa chọn và thông báo trước. Các môn khác, và các khối 6, 7, 8, 10, 11, vẫn do nhà trường ra đề kèm ma trận, bản đặc tả theo Công văn 7991.
Đề thường xuyên 15 phút có cần ma trận không?
Không. Ma trận – đặc tả theo CV 7991 áp cho bài kiểm tra ĐỊNH KỲ (giữa kỳ, cuối kỳ). Bài đánh giá thường xuyên do giáo viên chủ động hình thức, không yêu cầu bộ hồ sơ này.
Tỉ lệ điểm giữa các mức độ bao nhiêu là đúng?
Văn bản không ấn định một tỉ lệ cứng cho mọi môn; tổ chuyên môn quyết theo hướng dẫn của Sở/Phòng, thường quanh 40% Biết – 30% Hiểu – 30% Vận dụng. Điều bắt buộc là đề thật phải khớp tỉ lệ đã ghi trong ma trận.
Cẩm nang liên quan
Bài viết tóm lược để thầy cô tra nhanh, không thay thế văn bản gốc — khi làm hồ sơ chính thức, xin đối chiếu Công văn 7991/BGDĐT-GDTrH bản đầy đủ. AppSoanDe — trợ lý AI cho giáo viên Việt Nam.